Süzgeç ve Kevgir
Bu iki kelime günlük konuşmada birbirinin yerine kullanılıyor ama aynı şeyi anlatmıyorlar. Aradaki fark, mutfakta hangisinin hangi işi yapacağını doğrudan belirliyor.
Kevgir Nedir?
Kevgir, gövdesinde delikler bulunan derin kaptır. Delikler gözle görülür büyüklüktedir ve metal gövdenin üzerine açılmıştır. Suyun hızlıca akıp gitmesini, katı malzemenin ise içeride kalmasını sağlar.
Asıl işi iri taneli malzemeyi sıvısından ayırmaktır: haşlanmış makarnayı suyundan çıkarmak, kaynatılmış sebzeyi süzmek, yıkanan salatayı silkeleyerek suyunu almak, kızartmayı yağdan çıkarmak. Konik gövdeli modeller lavabo içinde daha az yer kaplar ve yan duvarlardaki delikler sayesinde su sadece dipten değil her yönden boşalır.
Kevgirin saplı ve sığ bir versiyonu da vardır: delikli kepçe ya da süzgeç kaşığı. Bu tip, kaynayan suyun içinden malzemeyi tek tek almak için kullanılır — mantı, haşlanmış yumurta, köfte. Tencerenin tamamını boşaltmak gerekmediği için en pratik çözümdür.
Süzgeç Nedir?
Süzgeçte delik yoktur, tel örgü vardır. İnce teller birbirine geçirilerek bir ağ oluşturur ve bu ağın göz aralığı, kevgirin deliklerinden çok daha küçüktür.
Bu yüzden süzgeç çok daha hassas ayırma yapar: çay demini süzmek, pirinç ve bulgur yıkamak, limon suyunu çekirdeğinden ayırmak, un elemek, pudra şekeri serpmek, sos ve çorbayı pürüzsüzleştirmek. Saplı tel süzgeçlerin sapı uzundur çünkü kabın ya da tencerenin ağzına dayanarak tek elle çalışmayı sağlar.
Kevgir ve Süzgeç Arasındaki Fark
| Kevgir | Süzgeç |
|---|
| Gövde | Delikli metal | Tel örgü ağ |
| Göz boyutu | Birkaç milimetre | Milimetre altı |
| Form | Derin kap ya da saplı kepçe | Çanak ya da saplı elek |
| İyi olduğu | Makarna, sebze, salata, kızartma | Çay, un, pirinç, sos, pudra şekeri |
| Yapamadığı | İnce taneli malzeme deliklerden kaçar | Bol su hızlı geçmez, taşma yapar |
Pratik kural şu: tanesi mercimekten büyük olan her şey kevgire, küçük olan her şey süzgece gider. Makarnayı süzgeçte süzmeye çalışırsanız su yavaş akar ve tencerenin içi taşar; pirinci kevgirde yıkarsanız taneler deliklerden lavaboya gider.
Göz Sıklığı Neyi Değiştirir?
Süzgeçler kendi içinde de ikiye ayrılır ve bu ayrım çoğu mutfakta bilinmez.
Kaba örgülü süzgeçler daha geniş göz aralığına sahiptir. Sıvının hızlı akmasını sağlar, bu yüzden sebze ve meyve yıkamakta, çorbayı süzmekte, yağ tahliye etmekte kullanılır. İnce taneli malzemede yetersiz kalır.
İnce gözenekli süzgeçler ise un eleme, pudra şekeri serpme, kakao gezdirme ve sos pürüzsüzleştirme gibi işler içindir. Göz aralığı o kadar küçüktür ki un bile tek tek geçer, topaklar yukarıda kalır. Pastacılıkta vazgeçilmezdir çünkü elenmemiş un hamurda topak bırakır.
Bir mutfakta ideal kurulum üçlüdür: bir kevgir, bir kaba örgülü süzgeç, bir ince gözenekli süzgeç. Üçü üç ayrı iş yapar ve birbirinin yerine geçmez.
Hangi İş İçin Hangisi?
| İş | Doğru gereç |
|---|
| Makarna süzme | Kevgir |
| Salata yıkama ve silkeleme | Kevgir |
| Kızartmayı yağdan alma | Delikli kepçe |
| Mantı, yumurta, köfte çıkarma | Delikli kepçe |
| Pirinç, bulgur yıkama | Kaba örgülü süzgeç |
| Çorba ve sos süzme | Kaba örgülü süzgeç |
| Un eleme | İnce gözenekli süzgeç |
| Pudra şekeri ve kakao serpme | İnce gözenekli süzgeç |
| Çay ve bitki çayı süzme | İnce gözenekli süzgeç |
Seçerken Nelere Bakmalı?
- Kapasite — bir paket makarna yaklaşık 3 litrelik bir kevgir ister, daha küçüğünde malzeme taşar
- Yan delikler — yalnızca dipten delikli kevgirlerde su yavaş iner, yandan da delikli olanlar hızlı boşalır
- Sap uzunluğu — saplı süzgeçlerde 40 santim civarı sap, kabın ağzına dayanıp tek elle çalışmayı sağlar
- Tel kalitesi — ince gözenekli süzgeçlerde teller zamanla gevşer ve göz aralığı bozulur, örgünün sıkılığına bakın
- Paslanmaz çelik — limon suyu, sirke ve domates gibi asitli malzemeyle sürekli temas eder
- Asma halkası — ıslak bırakılan süzgeç dolapta küflenir, asılarak kurutulması en pratik çözümdür
Temizlik ve Bakım
Bu kategoride temizlik, diğer mutfak gereçlerinden daha kritik. Tel örgünün arasına giren un, hamur ve çay posası kuruduğunda yerinden çıkmaz ve gözleri kalıcı olarak tıkar. Tıkanan süzgeç süzmeyi bırakır.
Doğru yöntem şudur: kullanımdan hemen sonra, kalıntı kurumadan sıcak suyu tel örgünün ters yönünden akıtın. Yani malzeme hangi taraftan girdiyse, su diğer taraftan geçsin. Böylece gözlerdeki kalıntı dışarı itilir, daha derine gömülmez. Gerekirse yumuşak bir fırça kullanın, bulaşık teli tel örgüyü deforme eder.
Kevgirlerde sorun daha azdır ama delik kenarlarında kalan makarna nişastası kuruduğunda sertleşir. Yıkadıktan sonra ters çevirerek kurutun, dipte biriken su hem leke bırakır hem koku yapar.
Süzgeç ve Kevgir Fiyatları
Fiyatı belirleyen kalemler çelik kalitesi, gövde kalınlığı, tel örgünün sıklığı ve örgünün gövdeye nasıl bağlandığı, bir de kapasite.
Giriş segmentinde ince sacdan üretilmiş kevgirler ve teli gövdeye noktasal kaynaklanmış süzgeçler yer alır. Bu süzgeçlerde tel zamanla gevşer, gövdeden ayrılır ve kenarda açılan boşluktan malzeme kaçar. Orta segmentte 18/10 paslanmaz çelik ve daha sıkı örgü devreye girer. Üst segmentte gövde kalınlaşır, örgü çevre boyunca kıvrılarak sabitlenir ve sap gövdeye tam kaynakla birleştirilir.
Bu gereçlerde ömrü belirleyen şey çelik değil, tel ile gövdenin birleşme noktasıdır. Çoğu süzgeç körelmez, o birleşme noktasından ayrıldığı için çöpe gider. Panamart'taki süzgeç ve kevgir modellerini kapasite, göz sıklığı ve sap tipine göre inceleyerek size uygun olanı karşılaştırabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kevgir nedir?
Gövdesinde gözle görülür delikler bulunan, suyu hızla akıtıp katı malzemeyi içeride tutan derin kaptır. Makarna süzmek, haşlanmış sebzeyi sudan çıkarmak, salata yıkamak ve kızartmayı yağdan almak için kullanılır. Saplı ve sığ versiyonuna delikli kepçe ya da süzgeç kaşığı denir.
Kevgirin diğer adı nedir?
Saplı ve sığ olanına delikli kepçe, süzgeç kaşığı ya da süzgeç kepçesi denir. Bazı yörelerde kefkir olarak da söylenir. Derin ve kapaklı olmayan geniş formuna ise genellikle süzgeç kabı denir, ancak bu kullanım tel örgülü süzgeçle karıştırılmaya açıktır.
Kevgir ile süzgeç arasındaki fark nedir?
Kevgirde delik, süzgeçte tel örgü vardır. Kevgirin delikleri birkaç milimetredir ve iri taneli malzeme için uygundur. Süzgecin göz aralığı milimetrenin altındadır, bu yüzden un, çay, pirinç gibi ince taneli malzemelerde kullanılır. Makarnayı süzgeçte süzmek su taşmasına, pirinci kevgirde yıkamak tanelerin kaçmasına yol açar.
Kaç litrelik kevgir almalıyım?
Bir paket makarnayı rahat süzmek için yaklaşık 3 litrelik, 24 santim çapında bir kevgir uygundur. Daha küçük modellerde makarna kenarlardan taşar ve sıcak su ele sıçrar. Tek kişilik kullanımda 20 santim yeterli olur, kalabalık haneler için daha büyük kapasiteye çıkmak gerekir.
Un elemek için hangi süzgeç kullanılır?
İnce gözenekli tel süzgeç kullanılır. Kaba örgülü süzgeçte un topak halinde geçer ve eleme işlemi amacına ulaşmaz. İnce gözenekli süzgeç unu tek tek geçirir, topakları yukarıda bırakır. Aynı süzgeç pudra şekeri serpmek ve kakao gezdirmek için de kullanılır.
Süzgeç tıkanırsa ne yapmalı?
Sıcak suyu tel örgünün ters yönünden akıtın; malzeme hangi taraftan girdiyse su diğer taraftan geçsin, böylece kalıntı dışarı itilir. İnatçı kalıntılarda yumuşak fırça kullanın. Bulaşık teli ve sert fırça tel örgüyü deforme eder ve göz aralığını kalıcı olarak bozar.
Süzgeç ve Kevgir Modellerini Panamart'ta İnceleyin
Doğru gereç, neyi süzdüğünüze göre belirlenir. Makarna, sebze ve salata için delikli kevgirler, pirinç yıkama ve çorba süzme için kaba örgülü tel süzgeçler, un eleme ve pudra şekeri için ince gözenekli süzgeçler, kaynayan sudan malzeme almak için delikli kepçeler öne çıkar. Seçerken kapasiteye, göz sıklığına ve telin gövdeye nasıl bağlandığına bakın. Diğer hazırlık aletleri için mutfak gereçleri, servis seçenekleri için servis kaşığı kategorisine göz atabilirsiniz.